الاجتماعية والثقافيةالدراسات البحثية

إضاءة على الدراسات الكردية

Highlights on Kurdish Studies

إعداد: د. صافية زفنكي (برفسوراه فخرية) Dr. Safia Zivingi (Prof. h.c( College of Applied Interdisciplinary- London- United Kingdom

المركز الديمقراطي العربي : –

  • المجلة الدولية للدراسات الكردية : العدد الثاني عشر كانون الثاني – يناير 2026 مجلد 3، دورية علمية دولية محكمة تصدر عن #المركز_الديمقراطي_العربي برلين – ألمانيا تعنى بنشر الدراسات والبحوث في الشؤون الكردية ضمن المجالات السياسية والاقتصادية والاجتماعية والثقافية كما تهتم بنشر الأوراق البحثية والتقارير الصحفية والتحليلات السياسية والإعلامية ذات الصلة داخليا واقليميا ودوليا.
  • Govara Navdewletî ji bo xwendinên Kurdî – Govara Navdewletî ji bo xwendinên Kurdî- govareke zanistî, navnetewî(cîhanî) hhekemî ye.Ev Govar dê bi piştgirîya sintrê demokratî- Erebî li Berlîn- Almanîyayê bê belavkirin
Nationales ISSN-Zentrum für Deutschland
ISSN  2751-3858
International Journal of Kurdish Studies

للأطلاع على البحث “pdf” من خلال الرابط المرفق :-

https://democraticac.de/wp-content/uploads/2026/01/%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D9%84%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D8%AF%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%B9%D8%B4%D8%B1-%D9%83%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%86%D9%8A-%E2%80%93-%D9%8A%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%B1-2026.pdf

دراسات في الآداب الكردية

يعتبر الأدب بكل فنونه وألوانه من الثروات القومية والوطنية لدى معظم الشعوب، فلا تقاس رفعة الأمم بالتقدم الحضاري المادي فحسب، بل أيضاً بالمستوى الثقافي والروحي والإنساني والأدبي والفني وغزارة الإبداع الفكري ومدى استفادة الجماعة من هذا النتاج عند كل مرحلة، ومقدار مساهمة هذا الإبداع الفكري في إغناء الثقافة الإنسانية ولاسيما من الناحية الروحية والإنسانية البحتة، لذا أعتبر الأدب والتراث الشعبي القومي للشعوب بمثابة الهوية لها وسمات رئيسية وخصوصيات تمييزها، وعلامات فارقة في تمايز الشعوب عن بعضها، منذ أن تشكلت الوحدات الاجتماعية الكبيرة عبر التاريخ، لا يمكن أن تتم عملية الإبداع والتكوين الفكري والأدبي لدى الشعوب إلا من خلال سيرورة تاريخية وبعملية إنتاج تراكمي كماً و نوعاً من هذا الإبداع والنشاط العقلي الخلاق. إن البحث في سيرة حياة أي شعب ومعرفة مجموعة النظم والقوانين الأخلاقية والحالة النفسية وطريقة تفكيره في الحياة وكذلك طريقة معيشته والبيئة التي يعيش فيها، تدفع الدارس إلى البحث عن معرفة الآداب بكل أنواعها والحياة الروحية والثقافية لهذا الشعب بالإضافة إلى تاريخه المكتوب حتى يكتمل لديه صورة واضحة وجلية عن هويته وتاريخه ومستوى تفكيره، وما يسعى إليه في المستقبل، بالإضافة إلى دراسة العادات والتقاليد القومية والوطنية والموروث الشعبي للأسلاف ، واستكشاف التفاصيل الدقيقة التي تبدو قيمة للباحث، من خلال سبر أغوار الذاكرة الشعبية التاريخية بشكل موثق وعلمي مما يختزنه الشعور والوجدان عبر تناقل الأجيال لهذا التراث. يهدف هذا الملف إلى تقديم لمحات عن كيفية تناول الأدب الكردي في الأوساط الأكاديمية، سواء من قبل الباحثين الغربيين أو الباحثين الكورد أنفسهم. تطرقنا في هذا الملف إلى دراسات عن تأريخ الأدب الكردي، وعن دراسات في الآداب الكردية الكلاسيكية منها والحديثة من شعر ورواية و قصة، وعن الأدب السياسي والأدب النسائي، وعن أدب الأطفال. تستكشف هذه الدراسات التأثيرات السياسية والاجتماعية، وكذلك المسار التاريخي والتطوري على الأدب الكردي بكافة أشكاله، وتحليل العوامل الثقافية التي أثرت على قضايا الهوية الوطنية والتنوع على الأدب الكردي. يُعد الشعر الكردي النوع الأدبي الأبرز والأقدم في تاريخ الأكراد، ولا يزال يلعب دوراً أساسياً في الهوية الثقافية والسياسية الكردية. وبصفته جزءاً لا يتجزأ من الانتفاضات والثورات، كان الشعر الكردي مسرحاً فاعلاً للمقاومة والتذكير. ورغم أهميته الثقافية والسياسية، إلا أنه لم يحظَ بالاهتمام الأكاديمي الذي يستحقه. ثمة دراسات تقدم تاريخاً موجزاً ​​للشعر الكردي الكلاسيكي والحديث باللهجات الكردية الغورانية والكرمانجية والسورانية. وعن تطور الشعر الكلاسيكي والحديث واتجاهاته وأعرافه الرئيسية، وعن دوره الفعال في نشر القومية الكردية. تتضمن دراسات عن السياقات الاجتماعية والسياسية والاقتصادية التي أثرت في تطور اللغة والأدب الكورديين. للشعر الكردي الكلاسيكي تاريخ عريق يمتد لقرون عديدة، إلا أن الخطاب السردي الكردي الحديث، أي الرواية والقصة القصيرة الكردية، نشأ في العقود الأولى من القرن العشرين. تُظهر مراجعة حياة بعض الشعراء الكورد الأكثر تأثيراً أنهم غالباً ما عبروا الحدود بين أجزاء كردستان المختلفة في إطار الإمبراطوريتين العثمانية والإيرانية. خدم هؤلاء الشعراء بشكل رئيسي الوعي العرقي الكردي والتراث الأدبي. بعد حرمانه من دولة قومية كردية، يواجه الخطاب السردي الكردي الحديث معضلة فيما يتعلق بالإطار القومي لسردياته. على عكس الشعراء الكورد السابقين الذين كانوا يتجولون في أنحاء مختلفة من كردستان، يُتيح الروائيون الكورد المعاصرون لشخصياتهم الخيالية فرصةً كهذه لتجاوز الحدود الوطنية الصارمة للدول القومية الحديثة التي يعيش فيها الكورد. هذه الشخصيات، التي تعاني من غياب هوية وطنية محددة ودولة خاصة بها، تتحدى الحدود بين مختلف أجزاء كردستان بعبورها. تُعدّ سمة التجوال لدى الشعراء الكلاسيكيين والمجتمعات الخيالية للروائيين الكورد من السمات المميزة للأدب الكردي في الماضي والحاضر. لقد لعب الكتّاب والمثقفين الكورد دوراً مهماً في بناء الهوية الوطنية الكردية. يتناول هذا الملف مساهماتهم الأدبية، مثل الروايات والشعر والكتابات التاريخية، التي تتحدى السرد السائد وتقدم وجهات نظر بديلة حول التاريخ والثقافة والتطلعات الكردية.

Abstract

Kurdish literature, encompassing various artistic forms, is considered a national treasure, reflecting a nation’s cultural, spiritual, and intellectual advancement. It serves as a crucial element of identity, differentiating Kurdish culture from others through its unique traditions and historical narrative. Intellectual and literary creation arises from a historical process of cumulative production, both quantitatively and qualitatively. Examining a nation’s ethical codes, psychological state, and worldview necessitates exploring its literature, spiritual life, and written history to gain a comprehensive understanding of its identity, history, and aspirations. This includes studying customs, traditions, and folklore to uncover valuable details preserved within the collective historical memory. In this file, we have discussed studies on the history of Kurdish literature, studies on classical and modern Kurdish literature, including poetry, novels, and short stories, political literature, children’s literature, and women’s literature, phenomena in classical Kurdish literature, and phenomena in contemporary Kurdish literature. These studies investigate the political, social, historical, and developmental influences on Kurdish literature, analyzing the cultural factors shaping national identity and diversity within it. Kurdish poetry, the most prominent and ancient literary form, remains central to Kurdish cultural and political identity. As an integral part of uprisings and revolutions, it has served as a platform for resistance and remembrance. Despite its cultural and political significance, it has not received sufficient academic attention. Studies provide a concise history of classical and modern Kurdish poetry in Gorani, Kurmanji, and Sorani dialects, examining its evolution, trends, and role in promoting Kurdish nationalism, while also considering the socio-political and economic contexts influencing the development of Kurdish language and literature. While classical Kurdish poetry has a long history, modern Kurdish narrative discourse, including novels and short stories, emerged in the early 20th century. The lives of influential Kurdish poets reveal their movement across different parts of Kurdistan within the Ottoman and Iranian empires, primarily serving Kurdish ethnic consciousness and literary heritage. Modern Kurdish narrative faces the challenge of defining a national framework for its narratives in the absence of a Kurdish nation-state. Contemporary Kurdish novelists allow their fictional characters to transcend the strict national borders of modern nation-states, challenging the lack of a defined national identity. This characteristic wandering, observed in both classical poets and the fictional communities of Kurdish novelists, is a distinctive feature of Kurdish literature, past and present. Kurdish writers and intellectuals have played a crucial role in constructing Kurdish national identity. This file addresses their literary contributions, such as novels, poetry, and historical writings, which challenge prevailing narratives and offer alternative perspectives on Kurdish history, culture, and aspirations.

Ronahîkirin li ser Kurdnasiyê

Kurtehî

Edebiyata Kurdî bi hemû şêwe û rengên xwe ve, wekî xezîneyeke neteweyî û niştimanî tê hesibandin, ji ber ku pêşketina gelan tenê bi pêşketina madî nayê pîvandin, belku bi asta rewşenbîrî, ruhî, mirovî, edebî, hunerî û dewlemendiya dahênan û çendayetiya behreyên wê jî tê pîvandin. Edeb û mîrata neteweyî, nasnameya gelan e û taybetmendiyeke sereke ye ku ji gelên din wan cuda dike. Lekolîn li ser jiyana gelekî û zanîna sîstem û qanûnên exlaqî yên wê, rewşa derûnî û şêwaza bîrkirina wan di jiyanê de, herwiha şêwaza jiyana wan û ew jîngeha ku tê de dijîn, wisa dike ku kesek li pey zanîna edebiyatê bi hemû cureyên wê ve be, herwiha jiyana ruhî û rewşenbîrî ya wî gelî û dîroka nivîskî ya wî jî bixwîne, taku wêneyeke zelal û aşkera li ser nasname, dîrok, asta bîrkirinê û armancên dahatûya wan dest bikeve. Di vê dosyayê de, me li ser lêkolînên li ser dîroka wêjeya Kurdî, lêkolînên li ser wêjeya klasîk û nûjen a Kurdî, di nav de helbest, roman û çîrokên kurt, wêjeya siyasî, wêjeya zarokan û wêjeya jinan, diyardeyên di wêjeya klasîk a Kurdî de û diyardeyên di wêjeya Kurdî ya hemdem de nîqaş kirine. Ev lêkolîn bandorên siyasî, civakî, dîrokî û pêşketinî yên li ser wêjeya Kurdî lêkolîn dikin, faktorên çandî yên ku nasnameya neteweyî û cihêrengiya di nav wê de şekil didin analîz dikin. Helbesta Kurdî beritrîn û kevnartirîn cureyê edebî ye di dîroka Kurd de, herwiha roleke sereke di nasnameya rewşenbîrî û siyasî ya Kurdî de dilîze. Wekî beşeke danabrraw ji raperîn û şoreşan, helbesta Kurdî şanoyeke kar bûye bo berxwedan û yadxistinê. Sererayî girîngiya rewşenbîrî û siyasî ya xwe, lê ew babetê akademîk ê ku şayesteyî wê bûye, wernegirtiye. Lekolîn dîrokeke kurt a helbesta klasîk û nû ya Kurdî bi zaravayên Goran, Kirmanckî û Soranî pêşkêş dikin. Herwiha li ser geşesendina helbesta klasîk û nû, arasteyan û dabunerîtên sereke yên wê, û rola karîger di belavkirina nasyonalîzma Kurdî de didivin. Lekolîn çarçoveya civakî, siyasî û aborî digirin ku bandora wan li ser geşekirina zimanê Kurdî û edebiyata Kurdî hebûye. Di demekê de ku helbesta klasîk a Kurdî dîrokeke dûr û dirêj heye ku bo çend sedsalan vedigere, lê gotara gerraneweya Kurdî ya nû, wate roman û çîroka Kurdî, di seretayên sedsala bîstem de serî hilda. Jiyana hinek ji helbestvanên herî karîger ên Kurd ewê derdixe ku ew zordar sînorên navbera beşên cuda yên Kurdistanê di çarçoveya împeratoriyeta Osmanî û Îranê de dibirin. Ev helbestvanan bi şêweyekî sereke xizmeta hişyariya regezî ya Kurdî û mîrata edebî kirine. Gotara gerraneweya Kurdî ya nû, piştî ku ji dewleta neteweyî ya Kurdî bêpar ma, rûbirûyî doxeke sehet dibe li ser çarçoveya neteweyî ya gerraneweyên wê. Romanivîsên Kurd ên hevçerx derfetê didin karekterên xeyalî yên xwe bo wê yekê ku sînorên neteweyî yên tund ên dewletên neteweyî yên modern derbas bikin ku Kurd tê de dijîn. Ev kesayetiyên ku ji nebûna nasnameyeke neteweyî ya diyarkirî û dewleta taybet bi xwe dinalin, bi têperrandina wan sînorên navbera beşên cuda yên Kurdistanê dişikînin. Taybetmendiya gerrokî ya helbestvanên klasîk û komelgehên xeyalî yên romanivîsên Kurd, nîşaneya taybetmendiya edebiyata Kurdî ye di rabirdû û êstade. Nivîseran û rewşenbîrên Kurd roleke girîng di duristkirina nasnameya neteweyî ya Kurdî de lîstine. Ev fayl tîşkê dixe ser beşdariyên edebî yên wan, wek roman, şiîr û nivîsên dîrokî, ku ew gerraneweyên bavane red dikin û dîdgehên cîgir li ser dîrok, rewşenbîrî û awatên Kurd pêşkêş dikin.

5/5 - (1 صوت واحد)

المركز الديمقراطي العربي

مؤسسة بحثية مستقلة تعمل فى إطار البحث العلمي الأكاديمي، وتعنى بنشر البحوث والدراسات في مجالات العلوم الاجتماعية والإنسانية والعلوم التطبيقية، وذلك من خلال منافذ رصينة كالمجلات المحكمة والمؤتمرات العلمية ومشاريع الكتب الجماعية.

مقالات ذات صلة

زر الذهاب إلى الأعلى